خطای عمه فانی و اثر بارنوم در رمالی و طالع بینی !
علاقه وافری به شناخت ماهیت و سرنوشت واقعی خود و دیگران و نیز
پیشبینی وقایع داشتهاند. این سندرم علاقه به رمالی در عصر کنونی
که جامعه پساصنعتی نامیده شده است نیز دست از سر بیقرار بشر
بر نداشته است.
انسانهای نیازمند، خسته از شکستها و روزمرگیها یا صرفن از سر
کنجکاوی به دنبال راهی برای پاسخ به همه ابهامات میگردند، غافل
از این که علم و دانش را صبر و تحمل نیاز است، اما علاقه ی وافر به
طالعبینی و رمالی مانند هر رفتار بشری دستمایه پژوهشهای زیادی
در علوم رفتاری و اجتماعی، خصوصن روانشناسی بوده است که از
جمله میتوان به اثر بارنوم وخطای عمه فانی اشاره کرد. معروف
است بارنوم برای رسیدن به نتیجه مطلوب در کارهایش، همیشه از
مجموعهای مفاهیم و گزارههای کلی که میان افراد عمومیت داشته
و باورپذیرتر بود، استفاده میکرد. پس از آن که محققان به راز این
تکنیک پی بردند، نام آن را اثر بارنوم گذاشتند.
در روش عمه فانی توصیف هایی که بر اساس یک سری سوال ها از
مراجع به عمل می آید ،به دلیل ماهیت سطحی آنها به گونه ای طرح
می شوند که تا اندازه ی زیادی با وضعیت مراجع منطبق باشد . حتا
وقتی این توصیف هادر عین غیرسطحی بودن نادرست باشند،
استنباط های حاصل از آن ها در لابه لای ادعاها و نفی وقایعی که به
طور کلی در بین افراد کل جامعه متداول است از نظر محو می شود.
این گونه ارزیابی شخصیت را خطای عمه فانی می نامند زیرا این ارزیابی
عمدتن اطلاعاتی را در بر می گیرد که می توانند در مورد عمه ی
همه ی افراد صادق باشند .به همین دلیل اثر بارنوم یا عمه فانی که
به توصیف های شخصیتی بسیار کلی و پیش افتاده می انجامد را
باید همواره در نظر داشت .
